DNS là gì, nói bằng lời thường

Máy tính tìm nhau bằng địa chỉ IP (một dãy số như 103.95.197.10), còn con người nhớ tên miền (như congty.vn). DNS là cuốn danh bạ dịch tên miền ra địa chỉ IP. Khi khách của Quý khách gõ congty.vn vào trình duyệt, máy của họ hỏi DNS “tên này ở địa chỉ nào” rồi mới kết nối tới máy chủ website.

Bản ghi là gì

Mỗi dòng trong danh bạ gọi là một bản ghi. Bản ghi có ba phần chính:

• Tên – phần đứng trước tên miền. www nghĩa là www.congty.vn; @ nghĩa là chính congty.vn.
• Loại – bản ghi dùng để làm gì: A trỏ về địa chỉ IP, MX chỉ nơi nhận thư, TXT chứa một đoạn chữ để các dịch vụ khác kiểm tra… (chương 10).
• Giá trị – câu trả lời, ví dụ địa chỉ IP của VPS.

Máy chủ tên miền (nameserver) là gì

Danh bạ của mỗi tên miền được giữ ở một nơi gọi là máy chủ tên miền (nameserver, viết tắt NS). Nơi Quý khách mua tên miền (nhà đăng ký) ghi lại tên miền đó dùng máy chủ tên miền nào. Muốn khai bản ghi trong Portal, Quý khách đổi máy chủ tên miền về bốn máy chủ của Cloudzone (chương 6). Sửa bản ghi ở nơi tên miền không trỏ về thì sửa bao nhiêu cũng không có tác dụng.

TTL – vì sao phải đợi

Để đỡ phải hỏi lại liên tục, các máy trên Internet ghi nhớ câu trả lời một lúc. Thời gian ghi nhớ đó là TTL, tính bằng giây. TTL 300 nghĩa là nhớ 5 phút, TTL 3600 nghĩa là nhớ 1 giờ. Vì vậy sau khi Quý khách sửa một bản ghi, nơi nào đã nhớ giá trị cũ sẽ vẫn thấy giá trị cũ cho tới khi hết TTL.

Đổi máy chủ tên miền còn chậm hơn: thay đổi phải đi từ nhà đăng ký lên hệ thống quản lý đuôi tên miền (với tên miền .vn là hệ thống của Trung tâm Internet Việt Nam), rồi lan ra toàn thế giới. Thường mất vài phút đến vài giờ, có trường hợp tới 24 giờ. Đây là đặc tính chung của DNS, không riêng Cloudzone. Trong lúc chờ, có nơi đã thấy giá trị mới, có nơi còn thấy giá trị cũ – đó là bình thường.

Muốn tìm hiểu kỹ hơn từng loại bản ghi, xem thêm Các loại bản ghi DNS và cách dùng từng loại.

Quản lý DNS của Cloudzone làm được gì, giới hạn ra sao

Quản lý DNS là dịch vụ miễn phí trong Portal. Quý khách đưa tên miền vào, trỏ tên miền về bốn máy chủ tên miền của Cloudzone, rồi tự khai và sửa bản ghi ngay trên Portal – không cần đăng nhập sang nhà đăng ký mỗi lần sửa. Không cần mua dịch vụ nào khác để dùng.

Bốn máy chủ tên miền Quý khách cần khai ở nhà đăng ký:

Giới hạn

Dịch vụ không làm những việc sau

• Không đăng ký hay gia hạn tên miền. Tên miền vẫn thuộc về Quý khách ở nhà đăng ký; hết hạn ở đó là tên miền ngừng chạy dù bản ghi trong Portal còn nguyên.
• Không có bản ghi chuyển hướng web (kiểu “URL forward” của một số nhà đăng ký). Muốn congty.vn tự chuyển sang trang khác thì cấu hình chuyển hướng trên máy chủ website.
• Không tự tạo bản ghi PTR (tra ngược từ IP về tên). PTR đặt ở phía nơi cấp địa chỉ IP.
• Không nhận tên miền thuộc hệ thống Cloudzone (như cloudzone.vn và tên miền con của nó) và các tên dành riêng như localhost, example.com.

Màn Quản lý DNS

Cũng mở được từ Đăng ký dịch vụ → Quản lý DNS (miễn phí) – hai mục dẫn tới cùng một màn. Đầu màn có dòng nhắc bốn máy chủ tên miền cần trỏ về, liên kết Hướng dẫn đổi máy chủ tên miền và nút Thêm tên miền.

Bảng tên miền có các cột:

Chưa có tên miền nào thì màn ghi Quý khách chưa đưa tên miền nào vào quản lý DNS.

Thêm tên miền

1. Bấm Thêm tên miền. Một khung nhỏ mở ra ngay dưới.
2. Ô Tên miền: gõ tên miền, ví dụ congty.vn. Không cần gõ https:// hay www; lỡ dán cả đường dẫn thì Portal tự bỏ phần thừa.
3. Ô Cách xác minh: chọn một trong hai
   • Đổi máy chủ tên miền (khuyên dùng) – Quý khách đổi nameserver về Cloudzone; đổi xong là vừa xác minh vừa dùng được luôn.
   • Thêm bản ghi TXT – Quý khách thêm một bản ghi TXT ở nơi đang quản lý DNS của tên miền để chứng minh mình là chủ, chưa phải đổi nameserver ngay (chương 7).
4. Bấm Thêm. Thành công thì Portal báo Đã thêm tên miền và mở luôn màn của tên miền đó, kèm hướng dẫn xác minh. Bấm Hủy để đóng khung mà không thêm.

Portal từ chối thêm khi

Chép bản ghi cũ trước khi đổi nameserver

Đổi nameserver là chuyển toàn bộ việc trả lời DNS của tên miền sang Cloudzone. Kể từ lúc đó, mọi bản ghi đang có ở nơi cũ không còn tác dụng. Nếu chưa chép sang mà đã đổi, website và email sẽ ngừng chạy cho tới khi Quý khách tạo lại bản ghi.

Thứ tự an toàn

1. Mở trang quản lý DNS đang dùng (ở nhà đăng ký hoặc nhà cung cấp hosting cũ). Xuất tệp vùng (zone file) nếu nơi đó có nút xuất, hoặc chụp lại toàn bộ bản ghi: A, AAAA, CNAME, MX, TXT, SRV…
2. Thêm tên miền vào Quản lý DNS (chương 4).
3. Đưa bản ghi sang. Cách nhanh nhất là Nhập từ nhà cung cấp cũ (chương 12); hoặc khai tay từng dòng (chương 9).
4. Đối chiếu lại bảng bản ghi trong Portal với danh sách cũ, dòng nào cũng phải có.
5. Mới đổi nameserver (chương 6).

Đổi máy chủ tên miền ở nhà đăng ký

Việc này làm ở nơi Quý khách mua tên miền, không phải trong Quản lý DNS. Quý khách xoá các nameserver cũ và điền đủ bốn dòng:

• dns01.cloudzone.vn
• dns02.cloudzone.vn
• dns03.cloudzone.vn
• dns04.cloudzone.vn

Không cần điền địa chỉ IP đi kèm (nếu nhà đăng ký có ô IP cho từng nameserver, để trống).

Tên miền mua tại Cloudzone

Hộp Quản lý tên miền hiện Link quản lý cùng tên miền và mật khẩu để đăng nhập trang cấu hình tên miền. Đăng nhập trang đó, vào mục đổi DNS / nameserver, điền bốn dòng ở trên rồi lưu.

Tên miền mua ở nơi khác

Trang hướng dẫn trong Portal ghi đường đi cụ thể ở các nhà đăng ký phổ biến: PA Việt Nam, Mắt Bão, iNET, Nhân Hòa, Tenten / GMO, Dot VN, GoDaddy, Namecheap, Cloudflare Registrar. Nhà đăng ký khác cũng tương tự: tìm mục có chữ Nameserver, DNS hoặc Máy chủ tên miền, chọn dùng nameserver riêng rồi điền bốn dòng.

Tên miền do người khác đứng tên hoặc quản lý

Nếu không tự vào được trang quản lý tên miền, Quý khách đề nghị đơn vị đang giữ tên miền đổi nameserver sang bốn máy chủ ở trên. Đổi nameserver không làm thay đổi chủ sở hữu tên miền.

Xác minh và các trạng thái

Tên miền chưa xác minh hiện khung Tên miền chưa xác minh, nội dung tuỳ cách xác minh đã chọn:

• Đổi máy chủ tên miền: khung ghi bốn máy chủ tên miền cần điền ở nhà đăng ký, mỗi dòng có nút sao chép.
• Thêm bản ghi TXT: khung ghi Tên dạng _cloudzone-verify.congty.vn và Giá trị là một mã riêng (có nút sao chép). Quý khách thêm bản ghi TXT này ở nơi đang quản lý DNS của tên miền.

Đổi xong, Quý khách bấm Kiểm tra xác minh. Portal hỏi DNS công khai trên Internet – đúng như người dùng bên ngoài sẽ thấy – nên phải chờ thay đổi lan ra rồi mới qua được.

Ba trạng thái của tên miền

Đọc bảng bản ghi

Màn của một tên miền Đang hoạt động có, từ trên xuống: nút Danh sách để quay lại, tên miền kèm trạng thái, nút Xoá tên miền; khung Dựng nhanh (chương 11); khung Nhập từ nhà cung cấp cũ (chương 12); khung Thêm bản ghi (chương 9); và bảng bản ghi.

Vài điều trông lạ nhưng đúng

• Dòng NS ở @ ghi “Hệ thống giữ”. Đó là bốn máy chủ tên miền của Cloudzone; sửa nó là tên miền ngừng phân giải, nên Portal khoá lại.
• Tên máy có dấu chấm ở cuối, ví dụ mx1.cloudzone.vn. Dấu chấm cuối là cách ghi chuẩn của DNS nghĩa là “tên đầy đủ”, không phải lỗi gõ. Khi nhập, Quý khách không cần gõ dấu chấm này.
• Giá trị TXT nằm trong ngoặc kép, ví dụ "v=spf1 mx ~all". Khi nhập không cần gõ ngoặc kép, Portal tự thêm. TXT dài (như khoá DKIM) được tự cắt thành nhiều đoạn ngoặc kép nối nhau – vẫn là một giá trị.
• Chưa có bản ghi nào thì bảng ghi Chưa có bản ghi nào. Dưới bảng ghi Mỗi tên miền chứa tối đa 200 bản ghi.

Thêm, sửa và xoá bản ghi

Thêm bản ghi

Bấm Lưu bản ghi. Thành công thì Portal báo Đã lưu bản ghi và bảng cập nhật ngay.

Sửa bản ghi

Bấm Sửa ở dòng cần sửa. Trang cuộn lên đầu, khung đổi thành Sửa bản ghi và điền sẵn giá trị hiện có. Sửa xong bấm Lưu bản ghi; không sửa nữa thì bấm Hủy sửa.

Xoá bản ghi

Bấm nút thùng rác đỏ ở dòng cần xoá. Hộp Xoá bản ghi …? nhắc Dịch vụ đang trỏ theo bản ghi này sẽ ngừng phân giải ngay sau khi xoá. Bấm Xoá bản ghi để xoá, hoặc Hủy. Một lần xoá là xoá cả nhóm (mọi giá trị) của dòng đó.

Bao lâu thì có hiệu lực

Bản ghi lưu xong được đưa lên cả bốn máy chủ tên miền, thường trong vòng vài phút. Nơi đã nhớ giá trị cũ sẽ thấy giá trị mới khi hết TTL cũ. Kiểm từ bên ngoài bằng nslookup (chương 17).

Cách điền từng loại bản ghi

Những lỗi điền hay gặp

• Gõ tên máy thiếu tên miền. Ở ô Giá trị của CNAME, MX, NS, SRV phải gõ tên đầy đủ, ví dụ mail.congty.vn, không phải mail. Thiếu thì Portal báo … không phải tên máy hợp lệ.
• CNAME cho tên miền gốc. @ đã có bản ghi hệ thống (NS, SOA) nên không đặt CNAME được; Portal báo dạng Tên congty.vn đã có bản ghi NS, không thêm CNAME cùng tên được (có khi ghi SOA thay cho NS). Trỏ tên miền gốc thì dùng A.
• CNAME đứng chung với loại khác. Một tên đã là CNAME thì không thêm A, MX, TXT cùng tên, và ngược lại. Portal báo Tên … đang là CNAME, không thêm bản ghi loại khác cùng tên được.
• MX trỏ thẳng về IP. MX phải trỏ về một tên máy; tên máy đó mới có bản ghi A trỏ về IP.
• Khai CAA rồi quên nhà cấp mới. Có CAA thì chỉ nhà cấp trong danh sách mới cấp được SSL. Đổi nhà cấp chứng chỉ thì sửa CAA trước.

Dựng nhanh – bộ bản ghi làm sẵn

Ba bộ bản ghi cho việc hay làm, khỏi phải nhớ cú pháp. Mỗi bộ ghi rõ dòng Ghi đè: – những nhóm bản ghi sẽ bị thay.

Bấm Áp bộ này, Portal hỏi lại Thao tác này ghi đè … Bản ghi cũ ở những mục đó không lấy lại được. Đồng ý thì Portal báo Đã áp N nhóm bản ghi.

Áp bộ email Cloudzone khi tên miền chưa có hộp thư trên hệ thống Cloudzone, Portal nhắc Chưa thêm được khoá DKIM vì tên miền chưa có hộp thư trên hệ thống Cloudzone. Quý khách tạo dịch vụ Email theo tên miền rồi áp lại bộ này.

Nhập bản ghi từ nhà cung cấp cũ

Thay vì gõ lại từng dòng, Quý khách dán tệp vùng (zone file) xuất từ nơi đang quản lý DNS. Hầu hết nhà cung cấp có nút xuất tệp vùng (thường ghi “zone file”, “BIND export” hoặc “Export”).

1. Bấm Mở, dán nội dung tệp vào ô lớn.
2. Bấm Xem trước. Portal liệt kê Sẽ ghi N nhóm (M bản ghi) trong bảng Tên / Loại / Giá trị / TTL, và mục Bỏ qua K dòng kèm lý do từng dòng.
3. Đối chiếu kỹ. Đúng rồi thì bấm Nhập N nhóm, xác nhận Nhập bản ghi.

Portal tự bỏ qua bản ghi SOA và nameserver ở gốc vì hệ thống tự quản. Dòng không đọc được hoặc loại chưa hỗ trợ cũng bị bỏ qua và được ghi rõ trong mục Bỏ qua – không đoán bừa.

Portal chưa có nút xuất tệp vùng. Muốn giữ bản sao, Quý khách chụp lại hoặc chép bảng bản ghi.

Trỏ tên miền về VPS hoặc hosting

Mục tiêu: gõ congty.vn hay www.congty.vn đều vào website đặt trên VPS hoặc hosting.

Bước 1 – lấy địa chỉ IP

• Cloud VPS: IP ghi ở bảng VPS và trang chi tiết VPS. Xem Cẩm nang sử dụng Cloud VPS.
• Hosting cPanel: trang chi tiết hosting, khung Thông tin cấu hình, dòng IP Address.

Bước 2 – khai bản ghi

Cách nhanh: Dựng nhanh → Trỏ website về máy chủ → nhập IP (hoặc bấm nút IP của VPS có sẵn) → Áp bộ này. Portal tạo hai bản ghi A cho @ và www.

Cách khai tay:

Bản ghi CNAME cho www nghĩa là “www đi theo tên miền gốc”: sau này đổi IP chỉ cần sửa một dòng A. Nếu www đã có bản ghi A (ví dụ do bộ Dựng nhanh tạo) thì xoá dòng A của www trước rồi mới thêm CNAME, hoặc giữ nguyên A – cả hai cách đều chạy.

Bước 3 – kiểm tra

Trên Windows mở Command Prompt và chạy nslookup congty.vn 8.8.8.8. Thấy đúng IP là xong phần DNS. Website vẫn chưa hiện thì kiểm tiếp cấu hình website trên VPS / hosting (tên miền đã được khai trên máy chủ web chưa). Xem thêm Các lệnh cơ bản trên Windows để kiểm tra kết nối và tra cứu tên miền.

Sau khi tên miền đã trỏ đúng, bật SSL (https) trên VPS / hosting. Nếu Quý khách có khai CAA, nhớ cho phép nhà cấp chứng chỉ đang dùng.

Khai bản ghi cho email

Email cần hai nhóm bản ghi: MX để thư gửi tới tên miền biết đi về đâu, và các bản ghi TXT (SPF, DKIM, DMARC) để thư Quý khách gửi đi không bị coi là giả mạo, không rơi vào thư rác.

Dùng Email theo tên miền của Cloudzone

Cách nhanh nhất: Dựng nhanh → Nhận email bằng Cloudzone → Áp bộ này (đọc lưu ý về TXT ở chương 11). Bộ này lấy đúng các dòng mà màn Email theo tên miền yêu cầu. Danh sách đầy đủ từng dòng và cách kiểm tra: Bộ bản ghi cần khai và Khai ở đâu, kiểm tra thế nào trong Cẩm nang Email theo tên miền.

Khai tay thì bản ghi MX nhập như sau (mỗi dòng một bản ghi MX, cùng Tên @):

Hai giá trị MX nhập chung trong một bản ghi, mỗi giá trị một dòng trong ô Giá trị, gõ kèm số ưu tiên ở đầu. Khoá DKIM là giá trị riêng của từng tên miền – chép trong màn Email theo tên miền.

Dùng email ở nhà cung cấp khác

• Khai đúng các bản ghi MX nhà cung cấp đưa, và xoá các bản ghi MX cũ – còn sót MX cũ là thư về hai nơi.
• SPF: khai đúng dòng nhà cung cấp đưa vào TXT của @.

Chuyển email từ nơi cũ sang: tạo hộp thư ở nơi mới trước, hạ TTL của MX trước một ngày, rồi mới đổi MX. Thứ tự chi tiết xem Đang dùng email ở nơi khác: thứ tự chuyển an toàn.

Xác minh tên miền với Google

Google Search Console, Google Workspace và nhiều dịch vụ khác (Facebook, Microsoft 365…) yêu cầu thêm một bản ghi TXT để chứng minh Quý khách sở hữu tên miền. Google đưa một đoạn dạng google-site-verification=xxxxxxxx.

1. Chép đoạn mã Google đưa (chép cả phần google-site-verification=).
2. Mở màn tên miền trong Quản lý DNS, tìm dòng có Tên @, Loại TXT.
   • Đã có (thường là SPF): bấm Sửa, xuống dòng cuối trong ô Giá trị, dán mã Google vào một dòng mới, giữ nguyên dòng cũ, bấm Lưu bản ghi.
   • Chưa có: ở khung Thêm bản ghi, Tên @, Loại TXT, dán mã vào ô Giá trị, bấm Lưu bản ghi.
3. Đợi vài phút rồi bấm nút xác minh bên Google. Chưa qua thì đợi thêm và thử lại.

Xác minh xong nên giữ bản ghi: Google kiểm lại định kỳ, xoá đi có thể mất quyền quản trị.

Tạm ngưng, chuyển đi nơi khác và xoá tên miền

Khi tên miền bị Tạm ngưng

Hệ thống kiểm định kỳ xem các tên miền còn trỏ về bốn máy chủ tên miền của Cloudzone không. Nhiều lần liền không thấy thì tên miền chuyển Tạm ngưng, màn tên miền ghi Tạm ngưng: Tên miền không còn trỏ về máy chủ tên miền của Cloudzone. Bản ghi vẫn được giữ nguyên; quý khách trỏ lại máy chủ tên miền rồi bấm kiểm tra là dùng tiếp được.

• Tạm ngưng không xoá bản ghi nào.
• Trỏ lại nameserver đủ bốn dòng, rồi bấm Kiểm tra xác minh là tên miền trở về Đang hoạt động. Lần kiểm định kỳ sau thấy đã trỏ lại cũng tự mở.
• Một lần kiểm không hỏi được (do mạng) không bị tính là mất.

Chuyển tên miền đi nơi khác

Khai đủ bản ghi ở nơi mới trước, rồi đổi nameserver ở nhà đăng ký sang nơi mới. Tên miền vẫn thuộc về Quý khách; Cloudzone không giữ quyền sở hữu tên miền. Sau khi đã chạy ổn ở nơi mới, Quý khách xoá tên miền khỏi Quản lý DNS cho gọn.

Xoá tên miền khỏi Quản lý DNS

Portal hỏi hai lần. Lần đầu nhắc Mọi bản ghi của tên miền này sẽ mất và website, email đang trỏ theo tên miền sẽ không truy cập được cho tới khi khai lại DNS ở nơi khác – bấm Tiếp tục. Lần hai hỏi Xoá hẳn vùng DNS của congty.vn? Thao tác này không lùi lại được. – bấm Xoá vùng DNS.

Lỗi thường gặp

Liên hệ hỗ trợ

Khung chat ở góc dưới bên phải trang này và mọi trang trong Portal nối thẳng tới bộ phận chăm sóc khách hàng. Hotline, SMS, Zalo: 0905 091 805.

Đừng gửi mật khẩu trang quản lý tên miền qua chat. Các hướng dẫn liên quan: Cẩm nang sử dụng Email theo tên miền và Cẩm nang sử dụng Cloud VPS.